Phòng Thí Nghiệm Xã Hội

Buổi chiều thứ Bảy, trời Sài Gòn đổ một cơn mưa rào ngắn nhưng nặng hạt. Hơi nước bốc lên từ mặt đường nhựa nóng tạo thành một làn sương mỏng, khiến cả thành phố như đang thở gấp.

Tôi đứng trước cửa một quán cà phê vỉa hè ở con hẻm nhỏ gần công viên T, nơi Hạnh hẹn gặp. Tay tôi siết chặt chiếc áo khoác mỏng màu be, dù trời vẫn còn oi. Bên trong, chiếc bodysuit nylon mà Hạnh gửi đến sáng nay được gói trong túi giấy đen, nằm chình ình trong balo như một quả bom hẹn giờ.

“Chị Mai!”

Tôi giật mình quay lại. Hạnh đứng đó, tươi cười như không có gì xảy ra. Cô mặc một chiếc váy sunday màu pastel đơn giản, tóc buộc cao, đeo kính mắt to bản. Trông cô giống hệt một nữ sinh đại học ngoan hiền đang đi khảo sát thực tế, không một chút gợn của “trợ lý nghiên cứu” từ những lần trước.

“Em… em đã đến lâu chưa?” Tôi hỏi, giọng vẫn còn cứng.

“Dạ mới tới thôi. Chị uống gì chưa? Em mời.” Hạnh chỉ vào quán.

“Không… không cần.” Tôi lắc đầu. “Mình đi luôn đi.”

Hạnh nhìn tôi một lúc, nụ cười trên môi nhạt dần, nhường chỗ cho một biểu cảm khó đọc. “Chị vẫn sợ à?”

Câu hỏi thẳng thừng khiến tôi bối rối. “Tôi… chỉ muốn làm xong việc thôi.”

“Được.” Hạnh gật đầu. “Nhưng trước khi đi, chị cần hiểu vài điều. Đây không phải là một hình phạt, chị Mai ạ. Nó là một phần của nghiên cứu. Anh Khải gọi nó là ‘Thực Địa Xã Hội Cấp Độ 1’. Mọi thứ đều được tính toán và kiểm soát.”

“Kiểm soát bằng cách bắt tôi mặc đồ trong suốt đi qua đám đàn ông vô gia cư?” Tôi không nhịn được, giọng có phần chua chát.

Hạnh thở dài một tiếng rất nhẹ, như thể đang giải thích cho một đứa trẻ. “Chị nghĩ nếu chúng em muốn làm hại chị, cần phải phức tạp vậy không? Có hàng trăm cách dễ hơn.” Cô bước lại gần hơn, giọng hạ xuống thành thì thầm. “Điều anh Khải và mọi người muốn quan sát không phải là thân thể chị bị xâm phạm. Mà là phản ứng xã hội. Cách một nhóm người ở đáy cùng phản ứng trước một kích thích bất ngờ. Cách họ tương tác với nhau, cách sự chú ý của họ bị phân phối lại. Nó là một nghiên cứu về tâm lý đám đông và phân tầng xã hội.”

Lời giải thích nghe có vẻ hợp lý, khoa học, và càng vì thế mà đáng sợ. Họ không cần dùng vũ lực hay đe dọa nữa. Họ khoác lên mọi thứ chiếc áo choàng của nghiên cứu học thuật, khiến sự vô nhân tính trở nên hợp lý.

“Và vai trò của tôi là làm con chuột bạch cho nghiên cứu đó?” Tôi hỏi.

“Là đối tượng kích thích có kiểm soát,” Hạnh sửa lại, giọng điệu chuyên nghiệp lạnh lùng trở lại. “Giờ thì đi thôi. Chúng ta cần khảo sát địa điểm trước khi trời tối.”

Cô quay người bước đi, và tôi buộc phải đi theo.

Con đường dẫn vào khu vực sau chợ đêm ngày càng hẹp và tối. Mùi rác thải, nước cống và mùi ẩm mốc của những bức tường cũ hòa vào nhau thành một thứ khó chịu đặc quánh trong không khí. Tiếng ồn của thành phố dần lùi xa, thay vào đó là những âm thanh rời rạc: tiếng ho, tiếng cười khàn khàn, tiếng chai lọ va vào nhau.

Công viên T thực ra chỉ là một khoảng đất trống không được quy hoạch, với vài băng ghế xi măng đổ nát và những tán cây già um tùm che bớt ánh đèn đường. Dưới những gốc cây và mái hiên của những căn nhà bỏ hoang, tôi thấy những bóng người.

Họ ngồi thành từng nhóm nhỏ, hoặc nằm dài trên những tấm bìa carton. Ánh mắt của họ – mệt mỏi, thờ ơ, hoặc cảnh giác – dõi theo Hạnh và tôi khi chúng tôi đi qua.

“Họ ở đây mỗi đêm,” Hạnh nói, giọng không một chút xúc động. “Khoảng 15 đến 20 người, toàn đàn ông. Một vài người có vấn đề về tâm thần hoặc nghiện ngập. Số còn lại chỉ đơn giản là không còn nơi nào để đi.”

“Em… em đã tiếp xúc với họ rồi sao?” Tôi hỏi khẽ.

Hạnh gật đầu. “Tuần trước em đến đây cùng anh Thắng, phát cho mỗi người một ít tiền và gói thức ăn. Nói với họ rằng tối nay sẽ có một buổi… trình diễn nghệ thuật đường phố nhỏ, và họ được mời làm khán giả. Ai ở lại và cổ vũ sẽ được nhận thêm tiền.”

Tôi nuốt nước bọt. “Trình diễn nghệ thuật?”

“Ngôn ngữ phải phù hợp với đối tượng, chị Mai ạ.” Hạnh nhìn thẳng về phía trước. “Nếu nói ‘nghiên cứu xã hội học’, họ sẽ không hiểu hoặc không quan tâm. Nhưng ‘trình diễn’ và ‘tiền mặt’ thì ai cũng hiểu.”

Chúng tôi đi một vòng quanh khu vực. Hạnh chỉ cho tôi điểm xuất phát – một góc khuất sau một căn nhà kho cũ, nơi tôi sẽ cởi áo choàng. Con đường tôi sẽ đi bộ qua – một lối đi dài khoảng 50 mét, sáng nhất nhờ ánh đèn đường hắt xuống, và hai bên là những nơi họ tụ tập. Và điểm kết thúc – một băng ghế xi măng gãy gần lối ra, nơi tôi sẽ mặc lại đồ.

“Lộ trình đơn giản,” Hạnh nói. “Đi thẳng, không quay đầu lại, không dừng lại nói chuyện. Chỉ đi thôi. Toàn bộ sẽ không quá 3 phút.”

“3 phút…” Tôi lẩm bẩm. Ba phút có thể ngắn ngủi trong một buổi hẹn hò, nhưng trong tình huống này, nó dài như cả thế kỷ.

“Anh Khải sẽ quan sát từ xa qua camera ở các góc này và này.” Hạnh chỉ lên một vài điểm trên cột điện và mái nhà, nơi những thiết bị nhỏ màu đen được gắn một cách tinh vi. “Chị Trang và em sẽ ở trong chiếc xe tải đỗ gần lối ra, theo dõi tình hình. Anh Thắng sẽ mặc thường phục, trà trộn trong đám đông để đảm bảo không có sự cố nào vượt quá tầm kiểm soát.”

“Sự cố vượt quá tầm kiểm soát là gì?” Tôi hỏi, cảm giác bất an càng lớn.

Hạnh quay sang nhìn tôi, ánh mắt qua lớp kính mắt trở nên khó đoán. “Ví dụ như có ai đó không giữ được bình tĩnh và lao vào chạm vào chị. Hoặc cố gắng kéo chị đi. Những thứ như vậy.”

Một cơn lạnh buốt chạy dọc sống lưng tôi. “Và nếu điều đó xảy ra…”

“Anh Thắng sẽ can thiệp,” Hạnh nói nhanh. “Nhưng tốt nhất là đừng để nó xảy ra. Đó là lý do chúng ta có cuộc khảo sát này – để đánh giá thái độ và hành vi của họ từ xa trước.”

Cô dừng lại trước một nhóm ba người đàn ông đang ngồi chia nhau điếu thuốc. Họ nhìn lên, ánh mắt dò xét.

“Chào các bác,” Hạnh cất giọng trong trẻo, thân thiện. “Chiều nay có ăn uống gì chưa ạ?”

Một người trong số họ, trông lớn tuổi nhất với bộ râu dài bạc phếch, gật đầu. “Cô gái hôm trước à? Có mang gì không?”

Hạnh mỉm cười, lấy từ túi ra vài gói xôi nhỏ và chai nước suối. “Chút đồ ăn nhẹ. Tối nay nhớ ủng hộ bạn diễn của em nhé.”

Ông ta nhận lấy, ánh mắt liếc sang tôi. “Cô này diễn à?”

“Bạn của em thôi,” Hạnh đáp, giọng thoải mái. “Sẽ có một màn trình diễn ngắn, hy vọng mọi người thích.”

Người đàn ông cười phá lên, để lộ hàm răng ố vàng. “Trình diễn gì mà không có quần áo gì hả? Tôi thấy cô kia mặt trắng bệch ra kìa.”

Những lời nói thô thiển ấy khiến tôi muốn quay đi ngay lập tức. Nhưng Hạnh vẫn bình thản.

“Các bác cứ chờ xem đi. Đảm bảo vui.” Cô quay sang tôi. “Đi thôi chị.”

Chúng tôi rời khỏi đó. Cho đến khi ra khỏi tầm nghe, tôi mới lên tiếng. “Họ… họ biết rồi sao?”

“Họ đoán thôi,” Hạnh nói. “Nhưng không quan trọng. Điều quan trọng là họ sẽ ở lại vì tiền và sự tò mò. Và đó là tất cả những gì chúng ta cần.”

Chúng tôi trở lại con hẻm chính. Ánh chiều đã bắt đầu tắt dần, bóng tối từ các ngõ ngách bò ra như một sinh vật sống.

“Chị về nghỉ đi,” Hạnh nói khi chúng tôi đến chỗ chia tay. “8 giờ tối, có mặt ở đây. Mặc bodysuit vào trước, khoác áo choàng bên ngoài. Đừng ăn no quá. Và…” Cô ngập ngừng một giây. “Đừng nghĩ nhiều. Càng nghĩ, nó sẽ càng khó.”

Tôi gật đầu, không nói được gì.

Trên đường về phòng trọ, hình ảnh những con người trong công viên cứ ám ảnh tôi. Ánh mắt của họ – đói khát, tò mò, hoang dã. Và chỉ vài giờ nữa thôi, tôi sẽ phải đi ngang qua họ, với thân thể gần như trần trụi dưới lớp nylon mỏng manh.

Về đến phòng, tôi mở túi giấy đen ra.

Bộ bodysuit nằm đó, mỏng tang, gần như vô hình khi cầm lên. Chất liệu nylon co giãn lạnh lẽo dưới tay tôi. Nó không có đường may rõ rệt, chỉ là một mảnh liền từ cổ đến mắt cá chân, với một đường kéo phía sau lưng. Những miếng cảm biến giả màu đen được dán ở ngực, bụng dưới và cổ tay, trông khá thật.

Tôi ngồi bệt xuống sàn nhà, ôm chiếc bodysuit vào người.

Không phải nỗi sợ hãi về thể xác làm tôi tê liệt. Mà là sự nhận thức rõ ràng về một quá trình đang diễn ra: Tôi đang được chuẩn bị để trở thành một vật thể trưng bày công cộng. Một công cụ để kích thích và quan sát. Và điều tồi tệ nhất là, dưới danh nghĩa của một hợp đồng và nghiên cứu khoa học, tôi không thể từ chối.

Tôi nhìn ra cửa sổ. Thành phố bên ngoài đã lên đèn, nhấp nháy trong màn đêm ẩm ướt.

Ba tháng tự do hóa ra chỉ là sự tạm nghỉ trong một cuộc chiến dài hơi hơn. Và trận chiến đầu tiên sẽ diễn ra trong công viên của những người vô gia cư, vào đúng 8 giờ tối nay.

Tôi đứng dậy, cởi đồ.

Chất liệu nylon trượt trên da tôi khi tôi kéo bộ bodysuit lên người. Nó ôm sát từng đường cong, để lộ rõ mọi chi tiết mà không che giấu chút nào. Tôi nhìn vào chiếc gương nhỏ trên tủ. Một người phụ nữ xa lạ nhìn lại tôi – da trắng bệch dưới ánh đèn neon, cơ thể bọc trong một lớp màng trong suốt như da thứ hai, những miếng cảm biến đen nổi bật trên ngực và bụng.

Tôi khoác chiếc áo choàng dài màu xám lên trên. Nó che đi mọi thứ, nhưng cảm giác về thứ đang ẩn giấu bên trong khiến từng bước đi của tôi trở nên nặng nề.

Đồng hồ chỉ 7:30.

Một tiếng rưỡi nữa.

Tôi ngồi xuống mép giường, hai tay ôm đầu.

Trong im lặng của căn phòng trọ, tôi có thể nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch – không phải vì sợ hãi, mà vì một sự chấp nhận đắng cay rằng con đường này, dù muốn hay không, tôi vẫn phải bước tiếp.

Và sân khấu cho sự trở lại của MS01 đã sẵn sàng.