Ở thôn 3, xã An Bình, huyện vùng sâu tỉnh Gia Lai, nhà tôi nằm cuối con đường đất đỏ vừa được trải nhựa mỏng. Phía trước là hàng rào lưới, sau nhà là mảnh vườn hơn một sào trồng cà phê xen bơ. Năm 2026 điện lưới đã về, sóng 4G bắt được, nhưng trong nhà vẫn nấu cơm bằng bếp củi lúc chiều vì điện hay yếu. Tôi tên Lâm Minh, mười tám tuổi, vừa học xong lớp 12, đang ở nhà phụ bố mẹ. Em bé tên Lâm An, vừa tròn một tuổi. Mẹ tôi, bà Nguyễn Thị Hương, bốn mươi hai tuổi, sinh An bằng mổ vào mùa mưa năm ngoái. Bố tôi làm thợ xây ở công trình gần xã, sáng đi tối về, về đến nhà thường đã tối mịt.

Nhà có hai gian. Gian trước để bàn ăn, tủ gỗ cũ, và cái bếp củi. Gian sau là giường sắt lớn của bố mẹ, cạnh đó một chiếc giường phụ tôi nằm. An ngủ chung với mẹ, ban ngày thường nằm trên chiếc nôi tre đặt cạnh giường. Nhà tắm là cái bể nước sau nhà, có mái tôn che, không có tường cao. Quạt trần chạy được nhưng hay kêu. Tôi ngày nào cũng ngồi dưới hiên xem điện thoại hoặc ra vườn nhặt cà, tưới cây giúp mẹ. Có hôm bố nhờ tôi chở gạch phụ, tôi đi xe máy theo.

Sáng nào bố cũng dậy sớm, ăn vội bát cơm nguội mẹ để sẵn rồi đi. Mẹ thức từ lúc An khóc, cho bú, rồi nấu cơm, pha nước mắm, xào rau hoặc nấu canh cá khô. Mẹ hay kêu đau lưng, nhất là lúc đứng lâu hoặc cúi xuống xúc gạo. Vết sẹo mổ đôi khi tê, mẹ đưa tay ấn nhẹ lên đó, nói “cứng quá”. Kinh nguyệt mẹ chưa đều lại, có tháng về ít, có tháng trễ. Mẹ ăn uống cũng không ngon miệng như trước, hay bỏ bữa trưa nếu An quấy. Ngủ thì mẹ ngủ ít, nửa đêm An khóc là mẹ ngồi dậy cho bú, rồi nằm lại khó ngủ tiếp.

Một năm trôi qua kể từ ngày mẹ sinh An. Thân thể mẹ khác trước. Trước kia mẹ gầy, bụng phẳng. Giờ bụng mẹ có những vết rạn màu nâu sẫm và một số chỗ đen hơn. Phần dưới bụng có vết sẹo mổ ngang, dài khoảng mười lăm phân, nằm thấp gần xương mu. Sẹo đã liền nhưng vẫn hơi gồ, màu nâu sẫm, có chỗ hơi cứng. Da phần dưới bụng mềm, hơi nhăn khi mẹ ngồi xổm. Ngực mẹ đầy và nặng, hai bên áo hay thấm sữa. Eo không còn thon, hông nở, mông đầy hơn. Khi mẹ cúi xuống nhặt rau hoặc giặt đồ, quần cotton ôm sát, để lộ nếp mềm ở bụng dưới, đùi, và đường sẹo.

Tôi hay nhìn. Không phải cố ý, chỉ là nhà hẹp, mẹ làm việc gần. Lần đầu để ý đến vết sẹo là buổi trưa mẹ nằm cho An ngủ, áo xắn lên. Đường sẹo nâu sẫm trên bụng mềm, tôi thấy lạ. Trong người hơi nặng, hơi nghẹn. Không phải thương hại hẳn, cũng không phải ghê. Chỉ là nhận ra mẹ đã chịu một thứ gì đó, và cái thân thể ấy giờ khác đi. Có lúc nhìn lâu, bụng dưới tôi hơi nóng. Tôi quay đi, cầm điện thoại, hoặc đứng dậy ra sân.

Chiều mẹ tắm ở bể sau nhà. Áo quần ướt dính. Tôi ra lấy nước giặt, thấy bóng mẹ: bụng dưới hơi phồng, hông rộng, đùi đầy, vết rạn nâu đen và sẹo mổ hiện rõ khi da còn ướt. Tôi đứng vài giây, tay cầm thau, mắt nhìn đường sẹo và những nếp mềm. Trong người hơi nóng, hơi rối. Rồi mẹ quay lưng, bảo để cái thau gần hơn. Tôi đặt xuống, đi vào.

Tối bố về, rửa mặt, ngồi ăn cơm. Bố hỏi mẹ hôm nay An có quấy không, mẹ trả lời ngắn. Bố ít khi giúp việc nhà, chỉ ăn xong là nằm. Mẹ dọn bát, cho An bú, rồi nằm. Có đêm An khóc, mẹ ngồi dậy vén áo. Ánh đèn hắt lên bụng mẹ, vết rạn và sẹo hiện rõ. Tôi nằm giường phụ, mắt mở, nghe tiếng An bú, nhìn cái bụng ấy. Cảm giác trong người vừa gần vừa xa. Gần vì mẹ ở ngay cạnh, xa vì tôi không biết phải nghĩ gì với cái thân thể đã thay đổi ấy.

Một năm rồi. An đã biết gọi “mẹ”. Tôi mỗi ngày nhìn mẹ, nhìn cái thân thể ấy — mềm hơn, nặng hơn, mang dấu sinh nở và đường sẹo mổ — và trong người luôn có một cảm giác khó gọi tên. Không phải chỉ là nhìn. Là nhận ra mẹ đã khác, và tôi đang ở trong nhà này, mỗi ngày đều thấy.

Sáng tôi dậy lúc năm giờ rưỡi. Ngoài sân còn tối, sương đọng trên lá cà. Tôi ra mở cửa, kéo nước vào thùng. Trong nhà mẹ đã thức dậy, đang ngồi trên giường cho An bú. Áo thun của mẹ xắn lên một bên, An nằm nghiêng, miệng mút ngực mẹ . Bố cũng đã dậy, rửa mặt ngoài bể, vào ăn vội bát cơm nguội mẹ để sẵn từ tối hôm trước. Bố không nói nhiều, chỉ bảo “tao đi làm ”, rồi lấy mũ, đi ra xe máy. Tiếng máy nổ xa dần trên đường đất.

Mẹ đặt An xuống nôi, đứng dậy nấu cơm. Mẹ nấu cơm trắng, xào rau muống, nấu canh cà chua với cá khô. Tôi ngồi dưới hiên xem điện thoại, thỉnh thoảng đứng dậy giúp mẹ xúc gạo hoặc lấy nước. Mẹ hay đưa tay ấn nhẹ lên vết sẹo khi đứng lâu. Tôi nhìn thấy, không nói j. An thức, mẹ bế lên, cho bú thêm một lần nữa trước khi tôi ăn. Tôi ăn nhanh, rồi ra vườn tưới cây giúp mẹ. Nắng lên, đất còn ẩm. Mẹ mang An ra hiên, ngồi quạt cho mát.

Trưa mẹ nấu lại cơm, ăn với rau và cá. An ngủ trên nôi. Mẹ nằm nghiêng trên giường, áo xắn lên đến eo vì nóng. Tôi ngồi gần đó, thấy rõ đường sẹo ngang nâu sẫm trên bụng dưới, những vết rạn chạy dài, da mềm oặt theo nhịp thở. Ngực mẹ nằm nghiêng, núm vú sẫm, có chỗ thấm sữa. Tôi nhìn một lúc. Trong người hơi nóng, hơi nặng. Tôi nghĩ đến cái ngày mẹ nằm viện, đến cái bụng bị rạch. Rồi tôi đứng dậy, ra sân, cầm điện thoại lên xem. Không muốn nhìn lâu.

Chiều mẹ giặt đồ bằng tay ngoài bể. Tôi ra lấy nước. Mẹ cúi xuống, quần cotton ôm sát, để lộ nếp mềm ở bụng dưới và đường sẹo. Tôi đặt thau xuống, đứng đó vài giây. Mẹ quay lại, bảo “để gần hơn”. Tôi đi vào. Khoảng bốn giờ mẹ tắm. Tôi nghe tiếng nước. Khi mẹ ra, áo quần ướt dính vào người. Bụng dưới hơi phồng, hông rộng, vết rạn và sẹo hiện rõ trên da còn ướt. Tôi ngồi dưới hiên, mắt nhìn theo. Cảm giác trong người rối. Không biết phải nghĩ gì. Mẹ vào nhà, thay áo, ngồi quạt cho An.

Tối bố về lúc bảy giờ. Rửa mặt, ngồi vào bàn. Mẹ dọn cơm: cơm, canh, rau. Bố hỏi “hôm nay An có quấy không”. Mẹ trả lời “cũng bình thường”. Bố ăn xong nằm nghỉ. Mẹ dọn bát, cho An bú lần cuối. Tôi nằm trên giường phụ. Ánh đèn hắt lên bụng mẹ khi mẹ ngồi dậy. Đường sẹo và những vết rạn nâu đen hiện rõ. Tôi nằm đó, mắt mở, nghe tiếng An bú, nhìn cái thân thể ấy. Trong người vừa gần vừa xa. Gần vì mẹ ở ngay cạnh. Xa vì tôi không biết phải làm gì với cái cảm giác ấy.

Đêm yên. An ngủ. Mẹ nằm xuống. Bố đã ngủ từ lúc nào. Tôi nằm nhìn trần nhà, nghe tiếng quạt kêu, tiếng gió ngoài vườn. Một ngày như thế trôi qua. Ngày nào cũng gần như thế.

Sáng tôi đi chợ huyện mua ít đồ mẹ nhờ, về đến nhà khoảng gần chín giờ. Vừa dựng xe vào sân thì thấy một người đàn ông đang đội mũ, đẩy xe máy ra cổng. Ông ta gật đầu với tôi một cái, không nói gì, rồi nổ máy đi. Tôi nhìn theo cái lưng áo thun của ông ta một lúc. Trong người có cảm giác hơi lạ, như vừa lỡ mất cái gì đó, nhưng tôi không nghĩ nhiều. Ở xóm này người vào mua cà hay bơ cũng có.

Trong nhà mẹ đang ngồi cho An bú. Áo thun xắn một bên. Mẹ bảo có người vào mua cà phê và bơ, đã lấy xong. Giọng mẹ bình thường. Tôi để đồ xuống, không hỏi thêm. Nhưng trong đầu vẫn còn cái hình người đàn ông vừa ra cổng. Tôi tự nhủ là nghĩ nhiều. Rồi đi rửa mặt.

Trưa mẹ nấu cơm, An ngủ. Tôi ăn xong nằm một lúc trên giường phụ. Mẹ nằm nghiêng bên kia, áo xắn lên đến eo vì nóng. Tôi liếc thấy đường sẹo mổ ngang và những vết rạn nâu đen trên bụng dưới. Da mềm, hơi nhăn. Tôi nhìn vài giây rồi quay đi. Trong bụng có cảm giác nặng, không rõ là gì.

Chiều khoảng ba giờ, mẹ bảo tôi ra sau vườn xem mấy gốc bơ, có quả nào chín thì hái về. Tôi ra vườn, đi men theo bờ rào. Gần gốc bơ phía trong, dưới đám cỏ còn ẩm, tôi thấy một cái bao cao su đã thắt miệng, bên cạnh là vỏ bao bị xé. Tôi dừng lại. Tim đập mạnh một cái. Tôi cúi xuống nhìn kỹ. Cái bao vẫn còn hơi bóng, miệng thắt chặt, vỏ nằm cạnh, đất xung quanh mới xáo một chút.

Trong đầu tôi trống rỗng vài giây. Rồi từng hình ảnh nối nhau: người đàn ông đội mũ sáng nay vừa đẩy xe ra cổng lúc tôi về. Lúc ông ta còn ở trong nhà. Mẹ đang ngồi cho An bú khi tôi vào. Bố đang đi làm, tối mới về. Tôi nuốt nước bọt. Tay hơi run. Tôi không biết có phải thật không. Có thể là của ai đó khác, vứt bừa ở vườn. Nhưng cũng có thể không. Cảm giác trong người vừa nóng vừa lạnh. Nóng ở ngực và bụng dưới. Lạnh ở sống lưng. Tôi sợ. Sợ là đúng. Sợ mình đang nghĩ đúng. Tôi đứng thêm một lúc, rồi đá nhẹ cái bao vào bụi cỏ cho khuất, hái vài quả bơ, đi vào nhà. Chân bước không vững. Không nói với mẹ.

Chiều mẹ tắm ở bể sau nhà. Tôi ra lấy nước giặt. Nghe tiếng nước. Khi mẹ ra, áo quần ướt dính vào người. Bụng dưới hơi phồng, hông rộng, đùi đầy, vết sẹo mổ và những vết rạn nâu đen hiện rõ trên da còn ướt. Tôi nhìn. Trong người nóng lên rõ rệt. Không chỉ vì thấy thân thể mẹ. Mà vì trong đầu vẫn còn cái bao thắt miệng dưới gốc bơ, và người đàn ông đội mũ sáng nay. Tôi nghĩ đến cái bụng ấy, đến đường sẹo, đến việc mẹ vừa có thể đã nằm với người khác. Cảm giác vừa ghê vừa muốn nhìn tiếp. Tôi không quay đi ngay. Mẹ quay lưng, bảo để thau gần hơn. Giọng mẹ vẫn bình thường. Tôi đặt thau xuống, tay hơi run, đi vào nhà. Trong túi quần không có gì, nhưng cảm giác như vẫn còn cái bao ở đó.

Tối bố về. Ăn cơm. Hỏi mẹ hôm nay có ai vào mua cà không. Mẹ nói có một người, mua ít rồi đi. Giọng mẹ nhẹ. Bố gật đầu, không hỏi thêm. Tôi ngồi ăn, cơm nhạt. Trong đầu vẫn chạy hình cái bao và cái người đàn ông. Tôi nhìn mẹ. Nhìn cách mẹ ngồi, cách áo ôm ngực, cách bụng dưới phẳng hơn một chút so với lúc nằm. Tôi không biết mình đang giận, đang sợ, hay đang cái gì khác. Chỉ biết trong người rối, nóng, và sợ rằng cái mình đang nghi là đúng.

Đêm An ngủ. Mẹ nằm xuống. Tôi nằm giường phụ, mắt mở. Nghe tiếng quạt. Trong đầu vẫn hiện cái bao thắt miệng dưới gốc bơ. Tôi sợ. Sợ ngày mai lại có người vào. Sợ mình sẽ lại thấy. Và sợ hơn nữa là mình sẽ không làm gì cả.